Rapid Transit System : ส่องกล้องมองเส้นทางรถไฟฟ้ายุคน้ำมันแพง
posted on 27 May 2008 10:51 by chubby in Environment, Utilities-review.
Rapid Transit System คือระบบขนส่งที่มีเส้นทางเป็นของตัวเอง ไม่ใช้ทางร่วมกับยานพาหนะอื่นๆ
สามารถขนส่งผู้โดยสารจากสถานที่หนึ่งไปสถานที่หนึ่งได้พร้อมกันครั้งละมากๆ ด้วยความถี่ในการขนส่งสูง
ส่วนใหญ่จะเป็น การขนส่งทางราง จากคำจำกัดความนี้ ทำให้รถเมล์ด่วน (BRT) ซึ่งใช้พื้นที่ร่วมบนถนน
รถไฟรางเดี่ยว (Monorail) ในพื้นที่ส่วนตัว รวมทั้งระบบรถไฟแบบเก่าที่มีรางอยู่ในระดับเดียวกับพื้นถนน
จุดตัดกับถนนมาก ความถี่ในการขนส่งต่ำ มีเวลารอนาน จึงไม่นับรวมว่าเป็น Rapid Transit System
.
ขบวนรถไฟสายรังสิต - ยมราช - หัวตะเข้ ซึ่งมีเพียงวันละ 2 เที่ยว จึงไม่เป็น RTS ด้วยประการฉะนี้
.
Rapid Transit System ใกล้เคียงคำว่าระบบขนส่งด่วนทางราง หรือเรียกภาษาชาวบ้านว่า รถไฟฟ้า
ไม่ว่าใต้ดิน บนดิน ลอยฟ้า หรือผสม มีเส้นทางเป็นของตนเอง ตัดขาดจากระบบอื่น ยกเว้นจุดเปลี่ยนขบวน
ไม่ต้องเจอรถร่วมฯ ที่ชอบขึ้นราคาแต่บริการเหมือนเดิมหรือรถของพวกขับไปโทรไป ฯลฯ กีดขวางเส้นทาง
ในต่างประเทศเองมีคำเรียก RTS ต่างกันไป ที่ได้ยินบ่อยๆ เช่น Metro, Subway, Underground
เดี๋ยวเราลองมาดูกันว่าประเทศที่พัฒนาแล้ว เขามีระบบขนส่งด่วนทางรางหรือรถไฟฟ้าอยู่ในระดับใดกันบ้าง
.
.
- ประชากร หมายถึง ประชากรในพื้นที่ใจกลางเมือง / จังหวัด / เขตการปกครองนั้นๆ
- ผู้โดยสาร หมายถึง ผู้โดยสารระบบ RTS จากประชากรทั้งในและนอกพื้นที่ RTS
- นับเฉพาะโครงการที่สร้างเสร็จสิ้นแล้ว ไม่ใช่ขายฝัน 7 ชั่วโครตแล้วยังไม่มีแม้แต่ตอ
.
.
.
ญี่ปุ่น
โตเกียว : ประชากร 13 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 7.8 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 2 ราย คือ Tokyo Metro (1927) และ Toei Subway (1960)
รวม 13 สาย, ระยะทาง 292 กิโลเมตร, 263 สถานี (ไม่รวม Tokyo Waterfront)
.

.
เกาหลีใต้
โซล : ประชากร 10 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 2.2 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Seoul Subway (1974)
รวม 10 สาย, ระยะทาง 287 กิโลเมตร, 266 สถานี
.

.
จีน
เซี่ยงไฮ้ : ประชากร 18 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 2.2 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Shanghai Metro (1995)
รวม 8 สาย, ระยะทาง 228 กิโลเมตร, 162 สถานี
.

.
จีน
ฮ่องกง : ประชากร 7 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 3.7 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ MTR (1979)
รวม 10 สาย, ระยะทาง 175 กิโลเมตร, 82 สถานี (ไม่รวม Light Rail)
.

.
จีน
ปักกิ่ง : ประชากร 18 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 3.5 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Beijing Subway
รวม 5 สาย, ระยะทาง 142 กิโลเมตร, 83 สถานี
.

.
อันดับ 6 ญี่ปุ่น : โอซาก้า
อันดับ 7 จีน : กวางโจว
อันดับ 8 สิงคโปร์ : สิงคโปร์
อันดับ 9 เกาหลีใต้ : ปูซาน
อันดับ 10 ญี่ปุ่น : นาโกย่า
.
สุดยอด RTS ของเอเชียย่อมหนีไม่พ้นญี่ปุ่น ซึ่งผู้คนในประเทศเลือกใช้รถไฟเป็นพาหนะหลักในการเดินทาง
แค่สถานีชินจูกุเพียงสถานีเดียว มีผู้โดยสารต่อวันมากกว่าจำนวนผู้ใช้งานรถไฟฟ้าบ้านเราทั้งระบบร่วม 2 เท่า
ประกอบกับญี่ปุ่นมีพื้นที่จำกัด หลายพื้นที่กำหนดไว้เลยว่า คุณจะซื้อรถได้ก็ต่อเมื่อบ้านคุณมีที่ให้จอดรถเท่านั้น
ไม่ใช่เอามาจอดเกะกะข้างถนน จอดขวางทางเข้าออกบ้านคนอื่น จอดหน้าปากซอยให้เกิดอุบัติเหตุแบบบ้านเรา
ส่วนประเทศที่ RTS กำลังมาแรงในตอนนี้คือ จีน ซึ่งเตรียมพร้อมรับมืองานโอลิมปิกที่กำลังเริ่มขึ้นเร็วๆ นี้
นอกจากรถไฟความเร็วสูงเชื่อมระหว่างเมืองต่างๆ ก็ยังมีการก่อสร้าง RTS ให้บริการในเมืองเพิ่มขึ้นอีกมาก
.
.
.
อังกฤษ
ลอนดอน : ประชากร 8 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 3 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 2 ราย คือ London Underground (1863) และ DLR (1987)
รวม 11 สาย, ระยะทาง 408 กิโลเมตร, 268 สถานี (ไม่รวม DLR)
.

.
สเปน*
มาดริด : ประชากร 3 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 1.8 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Madrid Metro (1919)
รวม 13 สาย, ระยะทาง 283 กิโลเมตร, 231 สถานี (ไม่รวม Metro Ligero)*
.

.
รัสเซีย
มอสโคว์ : ประชากร 11 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 6.8 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Moscow Metro (1935)
รวม 12 สาย, ระยะทาง 292 กิโลเมตร, 176 สถานี
.

.
ฝรั่งเศส
ปารีส : ประชากร 12 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 4.5 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Paris Metro (1900)
รวม 16 สาย, ระยะทาง 213 กิโลเมตร, 298 สถานี (ไม่รวม CDGVAL, Orlyval และ RER)
.

.
เยอรมัน*
เบอร์ลิน : ประชากร 3 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 1 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Berlin U-Bahn (1902)
รวม 9 สาย, ระยะทาง 152 กิโลเมตร, 170 สถานี (ไม่รวม S-Bahn)*
.

.
อันดับ 6 สเปน : บาเลนเซีย
อันดับ 7 สวีเดน : สตอคโฮล์ม
อันดับ 8 รัสเซีย : เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก
อันดับ 9 เยอรมัน : ฮัมบูร์ก
อันดับ 10 เยอรมัน : มิวนิก
.
หมายเหตุ*ุ
- ถ้าหากนับรวม S-Bahn (Suburban Metro Railway Network) เข้ากับ U-Bahn
จะทำให้ เบอร์ลิน ของ เยอรมัน มี RTS ยาวเป็นอันดับ 1 ของโลก ที่ 477 กิโลเมตร
ต่อด้วย เวียนนา ของ ออสเตรีย มี RTS ยาวเป็นอันดับ 2 ของโลก ที่ 448 กิโลเมตร
- ทางมาดริดรายงานว่า ส่วนของ Metro Ligero (Light Rail) ก่อสร้างเสร็จสมบูรณ์แล้ว
เมื่อรวมของเดิม ทำให้ มาดริด มี RTS ยาวเป็นอันดับ 5 ของโลก ที่ 322 กิโลเมตร
.
หลายประเทศที่เจริญกว่า แต่มี RTS น้อยกว่า ก็เพราะเขามีระบบขนส่งมวลชนอื่นที่มีประสิทธิภาพอยู่แล้ว
หลายเมืองใหญ่สามารถถีบจักรยานในเมืองได้โดยไม่ต้องกลัวว่า ขสมก. จะบี้หัวเละหรือเจอรถเก๋งซิ่งเฉี่ยวชน
เอาแค่จัดทางเท้าไม่ให้มีคนขายของเกะกะ ตกฝาท่อระบายน้ำจนเป็นข่าว ก็ดูเหมือนว่าบ้านเราจะเต็มกลืนแล้ว
ทางจักรยานดีๆ เป็นได้แค่ฝันกลางวันแสกๆ และตอนนี้ที่เขียน Entry นี้ น้ำมันเบนซินพุ่งขึ้นไปลิตรละ 40
แต่ยอดขายรถยนต์กลับเพิ่มขึ้นกว่า 10% อย่างลักลั่นย้อนแย้ง...หรือจะเป็นทฤษฎีสมคบคิดกับบริษัทขายรถ?
.
.
.
สหรัฐอเมริกา
นิวยอร์คซิตี้ : ประชากร 8 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 5 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 2 ราย คือ New York City Subway (1904) และ PATH (1908)
รวม 26 สาย, ระยะทาง 368 กิโลเมตร, 468 สถานี (ไม่รวม PATH)
.

.
บราซิล*
เซาเปาโล : ประชากร 11 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 1.6 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 2 ราย คือ Sao Paulo Metro (1974) และ CPTM (1992)
รวม 10 สาย, ระยะทาง 339 กิโลเมตร, 142 สถานี
.

.
เม็กซิโก
เม็กซิโกซิตี้ : ประชากร 9 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 3.9 ล้านคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Mexico City Metro (1969)
รวม 11 สาย, ระยะทาง 202 กิโลเมตร, 185 สถานี
.

.
สหรัฐอเมริกา
ชิคาโก : ประชากร 3 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 7 แสนคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Chicago 'L' (1892)
รวม 8 สาย, ระยะทาง 171 กิโลเมตร, 144 สถานี
.

.
สหรัฐอเมริกา
วอชิงตันดีซี : ประชากร 6 แสนคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 7 แสนคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 1 ราย คือ Metrorail (1976)
รวม 5 สาย, ระยะทาง 170 กิโลเมตร, 86 สถานี
.

.
อันดับ 6 อเมริกา : ลอสแอนเจลิส
อันดับ 7 ชิลี : ซานติเอโก้
อันดับ 8 อเมริกา : แอตแลนต้า
อันดับ 9 อเมริกา : ดัลลัส
อันดับ 10 อเมริกา : บอสตัน
.
หมายเหตุ*
- ข้อมูลบางแห่งกล่าวว่า เซาเปาโล มี RTS ที่ตรงตามคำนิยามเพียง 106 กิโลเมตร
.
.
.
ไทย
กรุงเทพฯ : ประชากร 8 ล้านคน, ผู้โดยสารเฉลี่ย 4 แสนคนต่อวัน
มี RTS ให้บริการ 2 ราย คือ Bangkok Skytrain (BTS) และ Bangkok Metro (MRT)
รวม 3 สาย, ระยะทาง 44 กิโลเมตร, 41 สถานี (ไม่รวม Airport Link และส่วนต่อขยายที่ยังไม่เสร็จ)
.

เขียนเรื่องเกี่ยวกับระบบขนส่งมวลชนทีไร แล้วย้อนกลับมามองดูเชียงใหม่ ในยุคราคาน้ำมันแพงบ้าเลือดเช่นนี้
ถ้าใครบอกว่าเส้นทางรถเมล์ขาวดีแล้วหรือรถแดงเป็นระบบขนส่งมวลชนใกล้ๆ หูละก็ ผมกระโดดถีบปากแน่ๆ
บทความเก่าๆ เกี่ยวกับรถแดงและรถเมล์ที่เคยเขียน ก็ผ่านมาร่วมๆ 2 ปีแล้ว คงได้เวลายกเครื่องใหม่ล่ะครับ
ยิ่งเมื่อเร็วๆ นี้ผมได้ไปเห็นรถไฟฟ้าภายใน ม.นเรศวร และได้ใช้บริการรถเมล์ในตัวเมืองพิษณุโลกอยู่พักใหญ่
ผมก็ยิ่งแช่งชักหักกระดูก เผาพริกเผาเกลือ สาปแช่งไอ้พวกรถแดงเชียงใหม่ให้ตายหงส์ตายห่านมากขึ้นเรื่อยๆ
กว่าจะขยายไปไกลเหมือนบ้านเมืองอื่นเขา
กรุงเทพฯ ก็คงจมน้ำไปหมดแล้ว
ตรงส่วนขยายตากสินที่สร้างเสร็จมาเกือบปีแล้ว
ยังไม่ยอมเปิดใช้เลย
#1 By oatato on 2008-05-27 11:26